राजस्थान–मध्य प्रदेशवर अतितीव्र ढग, महाराष्ट्रावर मात्र पोकळी; मराठवाड्याचा अंदाज १२ ऑगस्टपासून ‘तुरळक’ या श्रेणीत घसरला

विजय गायकवाड / कृषी पर्व

१. सद्यस्थिती : गेल्या २४ तासांतील पाऊस

भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD) १० ऑगस्ट २०२६ रोजी दुपारी १.२० वाजता प्रसिद्ध झालेल्या पत्रकानुसार, ९ ऑगस्ट सकाळी ८.३० ते १० ऑगस्ट सकाळी ८.३० या २४ तासांत देशात ७ सेंमीपेक्षा जास्त पाऊस नोंदविलेल्या स्थानकांची यादी पुढीलप्रमाणे आहे —

उपविभाग	स्थानक	पाऊस (सेंमी)
पश्चिम मध्य प्रदेश	श्यामपूर (सेहोर)	२१
पूर्व मध्य प्रदेश	मोहगाव (मंडला)	१९
उत्तराखंड	हातीबरकला	१२
पूर्व उत्तर प्रदेश	महरोनी (ललितपूर)	११
ओडिशा	पात्रपूर	८
पूर्व राजस्थान	किशनगढवास	७
अरुणाचल प्रदेश	देवमाली	७

या यादीत महाराष्ट्रातील एकही स्थानक नाही. राज्यातील कोणत्याही उपविभागात २४ तासांत ७ सेंमीचा टप्पा ओलांडला गेलेला नाही. IMD च्या याच पत्रकातील ‘अतिवृष्टी’, ‘अतितीव्र वृष्टी’ आणि ‘तीव्र वृष्टी’ या तिन्ही श्रेणींमध्ये नोंद झालेली राज्ये — पश्चिम मध्य प्रदेश, उत्तराखंड, पूर्व मध्य प्रदेश, ओडिशा, पश्चिम उत्तर प्रदेश, पूर्व राजस्थान आणि अरुणाचल प्रदेश — यापैकी एकही महाराष्ट्रालगतचे नाही.

पुणे वेधशाळेचे हवामान तज्ज्ञ एस. डी. सानप यांच्या निरीक्षणानुसार, घाटमाथा आणि पुणे जिल्ह्याच्या विविध भागांत गेल्या २४ तासांत अत्यंत हलक्या स्वरूपाचा पाऊस नोंदविला गेला असून अनेक ठिकाणी हा पाऊस ५ मिमीपेक्षाही कमी आहे. घाटमाथ्यावर हलका ते मध्यम स्वरूपाचा पाऊस झाला.

मुंबई, ठाणे व पालघरसाठी IMD ने ११ ऑगस्टसाठी हिरवा इशारा (green alert) जारी केला आहे. मुंबईचे कमाल तापमान ३१ अंश सेल्सिअस, तर किमान तापमान २७ अंश सेल्सिअसच्या आसपास राहण्याचा अंदाज आहे. बोरिवली, चेंबूर, कुलाबा, मुलुंड, पवई, सांताक्रूझ आणि वरळी या भागांत सामान्यतः ढगाळ आकाश व हलका पाऊस अपेक्षित आहे.

गेला आठवडाभर राज्याच्या मोठ्या भागात उष्ण व दमट स्थिती कायम असून, जुलैमधील दमदार पावसानंतर ही उघडीप लांबली आहे.

२. सक्रिय हवामान प्रणाली

१० ऑगस्ट रोजी सकाळी ८.३० वाजताच्या स्थितीनुसार IMD ने नोंदविलेल्या प्रणाली —

१) कमी दाबाचे क्षेत्र (उत्तर मध्य प्रदेश) : ९ ऑगस्ट रोजी ईशान्य मध्य प्रदेश व लगतच्या छत्तीसगडवर असलेले कमी दाबाचे क्षेत्र १० ऑगस्ट सकाळी उत्तर मध्य प्रदेश व परिसरावर सरकले. याच्याशी संलग्न चक्राकार वारे समुद्रसपाटीपासून ५.८ किमी उंचीपर्यंत पसरले असून, उंचीनुसार ते दक्षिणेकडे कललेले आहेत.

२) मान्सूनचा आस : खालच्या वातावरणीय स्तरात मान्सूनचा आस सक्रिय असून तो आपल्या सर्वसाधारण स्थानाच्या दक्षिणेला आहे. साधारणतः ही स्थिती मध्य भारत व द्वीपकल्पीय भागासाठी अनुकूल मानली जाते — मात्र यंदा त्याचा लाभ महाराष्ट्राऐवजी मध्य प्रदेश व राजस्थानपुरता मर्यादित राहिला आहे.

३) शिअर झोन : मध्य भारत व लगतच्या उत्तर द्वीपकल्पीय भारतावर अक्षांश २२° उत्तर या रेषेवर खालच्या व मध्यम स्तरात शिअर झोन कार्यरत असून तोही उंचीनुसार दक्षिणेकडे कललेला आहे. हा पट्टा महाराष्ट्राच्या उत्तर सीमेच्याही वर आहे.

४) नवीन कमी दाबाचे क्षेत्र (वायव्य बंगालचा उपसागर) : वायव्य बंगालचा उपसागर व परिसरावर मध्यम स्तरापर्यंत पसरलेली चक्राकार वाऱ्यांची स्थिती असून, तिच्या प्रभावाखाली १२ ऑगस्टच्या सुमारास याच भागावर कमी दाबाचे क्षेत्र तयार होण्याची शक्यता IMD ने वर्तवली आहे. या प्रणालीमुळे १२ ते १४ ऑगस्ट दरम्यान ओडिशात तुरळक ठिकाणी तीव्र ते अतितीव्र वृष्टीचा इशारा देण्यात आला आहे.

५) पश्चिमी झंझावात : मध्यम स्तरातील पश्चिमी वाऱ्यांमध्ये द्रोणी स्वरूपात, ५.८ किमी उंचीवर, रेखांश ६६° पूर्व या रेषेवर अक्षांश ३०° उत्तरेच्या उत्तरेस.

६) चक्राकार वारे : आग्नेय हिमाचल प्रदेश व परिसरावर खालच्या स्तरात.

महत्त्वाची नोंद : या सहापैकी एकही प्रणाली महाराष्ट्रावर किंवा महाराष्ट्राच्या लगत नाही. सर्वांत जवळची प्रणाली — उत्तर मध्य प्रदेशवरील कमी दाबाचे क्षेत्र — ११ ऑगस्टच्या उपग्रह चित्रानुसार वायव्येकडे सरकली आहे, म्हणजे महाराष्ट्रापासून दूर.

३. उपग्रह व वारे विश्लेषण (INSAT-3DS)

११ ऑगस्ट २०२६ रोजी ००.०० UTC (भा.प्र.वे. सकाळी ५.३०) च्या INSAT-3DS थर्मल इन्फ्रारेड प्रतिमेवर आधारित IMD च्या उपग्रह वृत्तपत्रकातील ठळक निरीक्षणे —

निम्नस्तरीय चक्राकार वारे (LLC) : वायव्य मध्य प्रदेश व परिसरावर. यासोबत राजस्थान, दक्षिण हरियाणा, दिल्ली आणि उत्तर मध्य प्रदेशवर विखुरलेले ते तुटक (SCT to BKN) कमी/मध्यम उंचीचे ढग असून त्यात तीव्र ते अतितीव्र संवहन अंतर्भूत आहे. या भागातील किमान ढगमाथा तापमान (CTT) उणे ६० ते उणे ८० अंश सेल्सिअस नोंदविले गेले आहे.

पश्चिम विभागातील ढगस्थिती (महाराष्ट्रासाठी निर्णायक) : IMD च्या वृत्तपत्रकातील नेमकी नोंद अशी —

उत्तर व आग्नेय राजस्थानवर — विखुरलेले ते तुटक ढग, तीव्र ते अतितीव्र संवहन
गुजरात व मध्य प्रदेशवर — विखुरलेले ढग, मध्यम ते तीव्र संवहन
महाराष्ट्र व गोव्यावर — तुरळक कमकुवत ते मध्यम संवहन (ISOL WK to MOD CONVTN)

IMD च्या स्वतःच्या वर्गीकरणानुसार ‘कमकुवत संवहन’ म्हणजे ढगमाथा तापमान उणे २५ अंशांपेक्षा जास्त आणि ‘मध्यम संवहन’ म्हणजे उणे २५ ते उणे ४० अंश. याचा थेट अर्थ — राजस्थान-मध्य प्रदेशवरील ढगांच्या तुलनेत महाराष्ट्रावरील ढग ३० ते ५५ अंशांनी उबदार आहेत. उबदार ढगमाथा म्हणजे उथळ ढग, आणि उथळ ढग म्हणजे हलका, विखुरलेला व अल्पकाळ टिकणारा पाऊस. उपग्रह चित्रावर राज्याच्या भूभागावर मोठी पोकळी स्पष्ट दिसते.

अरबी समुद्र : खंबातचे आखात, उत्तर अरबी समुद्र व लक्षद्वीप परिसरावर तुरळक मध्यम ते तीव्र संवहन; मध्य अरबी समुद्र व कच्छच्या आखातावर मात्र केवळ कमकुवत ते मध्यम संवहन. कोकण किनारपट्टीला पोसणारा अपतटीय (offshore) आर्द्रतेचा पुरवठा सध्या क्षीण असल्याचे हे निदर्शक आहे.

बंगालचा उपसागर : उत्तर व मध्य उपसागर, अंदमान समुद्र, अराकान किनारा, मार्तबानचे आखात व तेनासेरिम किनाऱ्यावर विखुरलेले ते तुटक ढग व तीव्र ते अतितीव्र संवहन. १२ ऑगस्टच्या नियोजित कमी दाबाच्या क्षेत्रासाठी ही पूर्वतयारी दिसते.

पाणबाष्प वारे (WV Wind) : प्रतिमेवर उत्तर व वायव्य भारतावर वाऱ्यांची स्पष्ट घनता दिसते, तर द्वीपकल्पीय भारतावरील वारे तुलनेने विरळ आहेत — आर्द्रतेचा प्रवाह उत्तरेकडे वळल्याचे हे लक्षण आहे.

४. सात दिवसांचा उपविभागनिहाय अंदाज (१० ते १६ ऑगस्ट)

IMD च्या ७ दिवसांच्या पर्जन्य अंदाज तक्त्यातील (Table-1) महाराष्ट्रासंबंधी नोंदी —

उपविभाग	१० ऑग	११ ऑग	१२ ऑग	१३ ऑग	१४ ऑग	१५ ऑग	१६ ऑग
कोकण–गोवा	अ.वि./सर्वदूर	अ.वि./सर्वदूर	अ.वि./सर्वदूर	अ.वि./सर्वदूर	अ.वि./सर्वदूर	अ.वि./सर्वदूर	अ.वि./सर्वदूर
मध्य महाराष्ट्र	विखुरलेला	विखुरलेला	विखुरलेला	विखुरलेला	विखुरलेला	विखुरलेला	विखुरलेला
मराठवाडा	विखुरलेला	विखुरलेला	तुरळक	तुरळक	तुरळक	तुरळक	तुरळक
विदर्भ	विखुरलेला	विखुरलेला	विखुरलेला	अ.वि./सर्वदूर	अ.वि./सर्वदूर	विखुरलेला	विखुरलेला

(श्रेणी : तुरळक = १–२५% स्थानके; विखुरलेला = २६–५०%; अ.वि. = बऱ्याच ठिकाणी, ५१–७५%; सर्वदूर = ७६–१००%)

तीव्र वृष्टीचे इशारे :

कोकण–गोवा : तुरळक ठिकाणी तीव्र वृष्टी — ११ ऑगस्ट
मध्य महाराष्ट्र : तुरळक ठिकाणी तीव्र वृष्टी — १० ते १२ ऑगस्ट
मराठवाडा : तीव्र वृष्टीचा कोणताही इशारा नाही
विदर्भ : तीव्र वृष्टीचा कोणताही इशारा नाही
सौराष्ट्र-कच्छ व गुजरात प्रदेश : १० ते १२ ऑगस्ट विजांच्या कडकडाटासह पाऊस

मच्छीमार इशारा : अरबी समुद्रात सोमालिया व ओमान किनारा, पश्चिम-मध्य आणि नैर्ऋत्य अरबी समुद्राच्या काही भागांसाठी १५ ऑगस्टपर्यंत इशारा आहे. महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीलगत कोणताही मच्छीमार इशारा नाही — ही बाब देखील किनारपट्टीवरील वाऱ्यांची तीव्रता सामान्य असल्याचे दर्शवते.

IMD पत्रकातील अंतर्गत विसंगती : ‘पश्चिम भारत’ या शीर्षकाखाली शेवटच्या मुद्द्यात “१० ऑगस्ट रोजी पूर्व राजस्थानात काही ठिकाणी तीव्र ते अतितीव्र आणि तुरळक ठिकाणी अतिवृष्टी” असे नमूद आहे. पूर्व राजस्थान हा IMD च्या स्वतःच्या वर्गीकरणानुसार ‘वायव्य भारत’ विभागात येतो, ‘पश्चिम भारत’मध्ये नाही. हा मजकूर वायव्य भारत विभागातून चुकून पुनरावृत्त झालेला दिसतो. वाचकांनी ‘पश्चिम भारत’साठी लागू असलेले इशारे वरील यादीपुरतेच मर्यादित समजावेत.

५. तज्ज्ञ विश्लेषण : दोन परस्परविरोधी संकेत

यंदाच्या स्थितीबाबत उपलब्ध तज्ज्ञ मतांमध्ये स्पष्ट मतभेद आहेत. दोन्ही बाजू जशाच्या तशा नोंदवत आहोत.

अ) एस. डी. सानप (हवामान तज्ज्ञ, पुणे वेधशाळा) — पुढील पाच दिवस तूट भरून निघणार नाही

सानप यांचे मत निःसंदिग्ध आहे : “पुढील पाच दिवसांत सर्वदूर पावसाची शक्यता नाही, तसेच तीव्र वृष्टीचीही अपेक्षा नाही. पावसाचे प्रमाण मध्यम स्वरूपाचे राहील आणि तुरळक ठिकाणी पाऊस पडेल. त्यामुळे पावसाची तूट भरून निघण्याची शक्यता कमी आहे.”

प्रणालींबाबत त्यांचे निरीक्षण — सध्या कमी दाबाचे क्षेत्र किंवा सक्रिय मान्सूनी वारे यांसारखी कोणतीही सक्रिय हवामान प्रणाली नाही. बंगालच्या उपसागरातील कमी दाबाचे क्षेत्र उत्तर भागात तयार झाले असून त्याचा परिणाम ओडिशा, पश्चिम बंगाल व झारखंडपुरता मर्यादित आहे; पुढील चार-पाच दिवस त्याचा आपल्या भागावर परिणाम होण्याची शक्यता नाही. काही भागांत उघडीपही राहील, असे त्यांनी नमूद केले आहे.

ब) खासगी हवामान अभ्यासक — पश्चिमेकडे सरकणारी प्रणाली कोकणासाठी अनुकूल

खासगी हवामान अभ्यासक ऋषिकेश आगरे यांचे मत याच्या विरुद्ध दिशेने जाते. इंदूर व मध्य प्रदेशवरील चक्राकार वारे/कमी दाबाचे क्षेत्र पश्चिमेकडे सरकत अरबी समुद्रातून आर्द्रता खेचून घेईल, त्यामुळे कोकण व पश्चिम महाराष्ट्रात या आठवड्यात पावसाचे दिवस मिळतील आणि मुंगळवारपासून मुंबईतही पाऊस वाढेल, असा त्यांचा अंदाज आहे.

क) या मतभेदाचे विश्लेषण

दोन्ही मते पूर्णपणे परस्परविरोधी नाहीत — ती वेगवेगळ्या भूभागांबद्दल आहेत.

आगरे यांचे निरीक्षण उपग्रह पुराव्याशी जुळते : ११ ऑगस्टच्या INSAT-3DS वृत्तपत्रकात LLC चे स्थान उत्तर मध्य प्रदेशवरून वायव्य मध्य प्रदेशवर सरकल्याचे स्पष्ट दिसते. ही पश्चिमेकडील हालचाल खरी आहे. IMD चा अंदाजही कोकण–गोव्यासाठी सातही दिवस ‘बऱ्याच ठिकाणी ते सर्वदूर’ अशी श्रेणी दाखवतो, जी राज्यातील सर्वोच्च श्रेणी आहे.

मात्र सानप यांचे विधान मध्य महाराष्ट्र व मराठवाड्याच्या संदर्भात तितकेच खरे ठरते. IMD चा स्वतःचा तक्ता मराठवाड्याचा अंदाज १२ ऑगस्टपासून ‘विखुरलेला’ वरून ‘तुरळक’ या सर्वांत खालच्या श्रेणीत घसरवतो, आणि मध्य महाराष्ट्रासाठी सलग सात दिवस ‘विखुरलेला’ म्हणजे केवळ २६–५०% स्थानके इतकाच पल्ला दाखवतो. मध्य महाराष्ट्रासाठीचा तीव्र वृष्टीचा इशाराही १२ ऑगस्टला संपतो.

सर्वांत महत्त्वाचा मुद्दा : काही वृत्तमाध्यमांनी “१३ तारखेला बंगालच्या उपसागरात नवीन कमी दाबाचे क्षेत्र तयार होणार असल्याने राज्यात पावसाचा जोर वाढेल” असे वृत्त दिले आहे. IMD च्या मूळ पत्रकात या दाव्याला आधार नाही. पत्रकानुसार ही प्रणाली १२ ऑगस्टच्या सुमारास वायव्य बंगालच्या उपसागरावर तयार होणार असून तिच्या प्रभावाने ओडिशात १२ ते १४ ऑगस्ट दरम्यान तीव्र ते अतितीव्र वृष्टीचा इशारा आहे. महाराष्ट्रासाठी याच कालावधीत वाढीव पावसाचा कोणताही इशारा IMD ने दिलेला नाही. विदर्भासाठी १३–१४ ऑगस्टला दिसणारी ‘बऱ्याच ठिकाणी’ ही श्रेणी हा एकमेव संकेत आहे — आणि तिथेही तीव्र वृष्टीचा इशारा नाही.

तूर्त निष्कर्ष : कोकणासाठी पावसाचे सातत्य टिकेल; मध्य महाराष्ट्रासाठी मर्यादित पण नियमित पाऊस राहील; मराठवाड्यासाठी १२ ऑगस्टनंतरचा आठवडा कोरडाच जाण्याची शक्यता सर्वाधिक आहे; विदर्भासाठी १३–१४ ऑगस्ट ही दोन दिवसांची खिडकी उपलब्ध आहे.

६. शेतकरी सल्ला

कोकण (अधिक्यात, सातही दिवस पाऊस)

IMD च्या कृषी-हवामान सल्ल्यानुसार —

हळद, भुईमूग, पुनर्लागवड केलेले भात, नाचणी, वरई, भाजीपाला व फळबागांमध्ये पाण्याचा निचरा सुरळीत ठेवा. सलग सात दिवस पावसाची शक्यता असल्याने साचलेल्या पाण्यामुळे मुळकुज होण्याचा धोका सर्वाधिक याच विभागात आहे.
सखल भागांतील अतिरिक्त पाणी तातडीने काढून टाका; दीर्घकाळ पाणी साचू देऊ नका.
११ ऑगस्ट रोजी तुरळक ठिकाणी तीव्र वृष्टीचा इशारा असल्याने या दिवशी शेतातील कामे, विशेषतः फवारणी, टाळावी.
केळी, पपई व फळभार असलेल्या झाडांना बांबूचा आधार द्या.
काढणी झालेला माल ताडपत्रीने झाकून सुरक्षित ठिकाणी हलवा.

मध्य महाराष्ट्र (घाटमाथा वगळता तुटीत)

घाटमाथ्यावरील भागांत भात रोपवाटिका आणि मका, कापूस, तूर, भुईमूग, मूग व उडीद या खरीप पिकांतून अतिरिक्त पाणी काढून टाका (IMD कृषी सल्ला).
पूर्व भागातील तुटीच्या पट्ट्यात (नगर, सोलापूर, पूर्व पुणे, नाशिकचा पूर्व भाग) परिस्थिती वेगळी आहे. IMD चा अंदाज सातही दिवस केवळ ‘विखुरलेला’ असून तीव्र वृष्टीचा इशारा १२ ऑगस्टला संपतो. १२ ऑगस्टनंतर विश्वासार्ह पावसाचा भरवसा धरू नका.
मका, कापूस, तूर व सोयाबीन या पिकांमध्ये जमिनीतील प्रत्यक्ष ओलावा तपासूनच संरक्षक सिंचनाचा निर्णय घ्या. अंदाजातील तारखांवर अवलंबून राहू नका — सलग आठवडाभर हलक्या पावसाने मुळांच्या कक्षेतील ओलावा भरून निघत नाही.
फुलोरा व शेंगा भरण्याच्या अवस्थेतील सोयाबीन व तुरीला या टप्प्यावर ताण बसल्यास उत्पादनात थेट घट होते. उपलब्ध पाणी याच पिकांना प्राधान्याने द्या.
उघडीपीचा फायदा घेऊन आंतरमशागत, खुरपणी व वरखत मात्रा पूर्ण करून घ्या.

मराठवाडा (तुटीत, अंदाज सर्वांत खालच्या श्रेणीत)

हा विभाग या आठवड्यातील सर्वाधिक धोक्याचा आहे. IMD चा अंदाज १२ ऑगस्टपासून १६ ऑगस्टपर्यंत सलग पाच दिवस ‘तुरळक’ (१–२५% स्थानके) या सर्वांत खालच्या श्रेणीत आहे. तीव्र वृष्टीचा एकही इशारा नाही.
उपलब्ध सर्व जलस्रोत — विहिरी, शेततळी, बोअरवेल — यांचा साठा आजच तपासून घ्या आणि पुढील दहा दिवसांचे नियोजन आताच करा.
सोयाबीन, कापूस, तूर व मूग-उडीद यांना तुषार किंवा ठिबकद्वारे संरक्षक सिंचन द्या. पाटपाण्याने पाणी वाया घालवू नका.
ओलावा टिकवण्यासाठी पिकांच्या ओळींमध्ये आच्छादन (मल्चिंग) करा; कोळपणी करून जमिनीच्या वरच्या थरातील बाष्पीभवन कमी करा.
ताण वाढल्यास पिकावर २% युरिया किंवा शिफारशीत ताणरोधक फवारणीचा विचार करा — मात्र कृषी विद्यापीठ किंवा स्थानिक कृषी अधिकाऱ्यांचा सल्ला घेऊनच.
रब्बीच्या नियोजनासाठी हा इशारा गांभीर्याने घ्या. ऑगस्टमधील ही तूट जमिनीतील खोलवरच्या ओलाव्यावर परिणाम करते.

विदर्भ (१३–१४ ऑगस्टची खिडकी)

१३ व १४ ऑगस्ट या दोन दिवसांसाठी ‘बऱ्याच ठिकाणी ते सर्वदूर’ अशी श्रेणी आहे — राज्यातील कोकणानंतरची ही दुसरी संधी. या दोन दिवसांच्या आधी आवश्यक ती कामे पूर्ण करून घ्या.
मात्र तीव्र वृष्टीचा इशारा नसल्याने हा पाऊस मध्यम स्वरूपाचा राहील. तूट भरून काढणारा पाऊस म्हणून त्याकडे पाहू नका.
कापूस व सोयाबीनमध्ये १२ ऑगस्टपर्यंत आंतरमशागत व खुरपणी उरकून घ्या; १३ ऑगस्टनंतर शेत ओले राहिल्यास ही कामे लांबतील.
फवारणीचे नियोजन १२ ऑगस्टपर्यंत किंवा १५ ऑगस्टनंतर करा.
१५ व १६ ऑगस्टला अंदाज पुन्हा ‘विखुरलेला’ या श्रेणीत घसरतो — त्यानंतरच्या उघडीपीसाठी सिंचनाची तयारी ठेवा.

पशुधन व मत्स्यपालन (सर्व विभाग)

तीव्र पावसाच्या काळात जनावरे गोठ्यातच ठेवा आणि संतुलित आहार द्या.
चारा व खाद्य कोरड्या, सुरक्षित जागी साठवा.
तळ्यांभोवती जाळी लावून पाण्याचा निचरा होण्यासाठी आउटलेट तयार करा, जेणेकरून पाणी ओसंडल्यास मासे वाहून जाणार नाहीत.

समारोप : सरासरीच्या आड लपलेली विषमता

राज्यपातळीवरील पर्जन्याची सरासरी काढली, तर कोकणातील सातही दिवसांचा भरपूर पाऊस मराठवाड्यातील सलग पाच दिवसांच्या ‘तुरळक’ श्रेणीला झाकून टाकेल. आकडा सामान्य दिसेल. पण उपग्रह चित्र आणि IMD चा स्वतःचा उपविभागनिहाय तक्ता दोन्ही एकच गोष्ट सांगत आहेत — महाराष्ट्रावर या क्षणी एकही सक्रिय हवामान प्रणाली नाही, आणि राज्यावरील ढग शेजारच्या राजस्थान-मध्य प्रदेशच्या तुलनेत ३० ते ५५ अंशांनी उबदार आहेत.

मान्सूनचा आस सर्वसाधारण स्थानाच्या दक्षिणेला असूनही त्याचा लाभ राज्याला मिळत नाही, ही यंदाच्या हंगामातील सर्वांत लक्षणीय विसंगती आहे. ऑगस्टचा दुसरा पंधरवडा हा खरिपाच्या दृष्टीने निर्णायक असतो. कोकणाला निचऱ्याची चिंता आहे, तर मराठवाड्याला पाण्याची — आणि दोन्ही एकाच राज्यात, एकाच आठवड्यात.

पुढील बदलांची नोंद घेत राहू.